N. Adının Kaynağı
|
Kamus'ul A'lam.Şemseddin Sami 1898 |
|
|
|
|
Konya vilayetinin Niğde sancağında ve Niğde'nin 75 Km. kuzeyinde, Kayseri'nin de 64 km, batısında ve kızılırmağa tabi bir çayın üzerinde vaki kaza merkezi bir şehir olup, 1 7.000 nüfusu, 18 cami-i Şerifi, 1 mescidi, 6 medresesi, Rüşdiye Mektebi, 2 hamamı, 14 hanı, 1076 dükkanı, bol akar suyu, bağ ve bahçeleri ve güzel manzarası vardır. Kayseri -Bağdat yol güzergahı devamında vaki olup, ticari ve mevkii ehemmiyeti vardır. Bazı Avrupalı seyyahlar halkının başlıca Rumlardan ibaret olduğunu ve hele ticaretin bunların tekelinde bulunduğunu beyan etmişlerse de, Nevşehir'de yalnız 3039 Rum, 234 Ermeni bulunup, kalan halkı tamamen Müslüman olduğu ve Hıristiyanların dahi Türkçe konuştukları malumdur.
Nevşehir kazası doğu ciheti ile Ürgüp, güneyde Niğde, batıda Aksaray kazaları ile kuzeyde de Ankara vilayeti ile sınırlı olup, 34 kasabadan oluşan 38191 nüfus ile meskundur ki, bunlarında 8528'İ Rum, 469'u Ermeni ve kalanı Müslüman olup, tamamı Türkçe Konuşmaktadırlar. Mahsulleri çeşitli hububat ile cinsleri nefis meyve ve sebzelerin çeşitlerinden ibaret olup, arazisi ürün vermeye hayli müsait ise de her taraftan limanların uzaklığı ve yolların yokluğu hesabiyle mahalli ihtiyaçtan fazlası ekilmiyor. Kaza dahilinde bez ve alaca İle aba vs. dokunur. Kuzey hududunu Kızılırmak havzası teşkil edip, bütün akarsuları oraya dökülür, yani Karadeniz eğiminde bulunmaktadır. Kaza dahilinde 75 camii Şerif, 7 mescit, 9 değirmen, 9 fırın, 9 han ve 1091 dükkan mevcuttu. 
Osmanlıca eserinden alınmış olup Türkçe ye çeviren;Ahmet Avlanmaz a teşekkür ederiz.(1998)
|
|
Nevşehir'in eski çağlardaki adı Nissa (NYSSA) dır. Bu adı Rumlar yakın 0mana kadar kullanmışlardır. Eski Nissa Kapadokya'nın 4 önemli şehirlerinden biriydi, fakat Charles Texier küçük Asya Tarihi'nde, aralarında ancak İki mil uzaklık bulunan Nevşehir ile Nar'dan hangisinin eski'Nissa şehrinin yerine düştüğünü kesin olarak söylemenin güçlüğünden söz eder.»
 Bizanslılar döneminde Nissa bir Rum şehri haline gelmiştir. Hatta burada bir Rum başpapazlığı da bulunuyordu. Nissa'nın Selçuklu dönemindeki yapısı hakkında aydınlatıcı bilgi yoktur.
Ch. Texier 12. yy. sonlarına doğru Rum halkının, daha sonra İbrahim Paşa tarafından bir İslam merkezi haline getirilmiş olan Nevşehirin bulunduğu yere aktarılmış olduğunu tahmin etmektedir. 18.yy a kadar önemli bir yerleşim merkezi olmayan Nevşehir Muşkara adıyla anılan küçük bir köydü. Muşkara kelimesi Arapça bir kökenli kelime olup, ism-i zaman, ism-i mekan olup anlamı kumral olmaktır. Ürgüp gerek Selçuklu gerekse Osmanlı döneminde önemli bir yet olduğu halde Ürgüp'e çok yakın olan Muşkara için bişey yazılmamıştır.. Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde Muşkura'ya uğradığından söz etmekte, fakat Muşkara'yla ilgili bir şey yazmamaktadır.
Muşkara'nın gelişmesi Damat İbrahim Paşa zamanında olmuştur. Muşkara köyünde doğan İbrahim Paşa, doğduğu yere büyük ilgi göstererek burayı geliştirmek için büyük bir imâr faaliyetine girişmişti. Bu yıllarda Muşkaraya camiler, medreseler, mektep imaret, kitaplık, han hamam yaptırmıştır. Muşkara halkını bir kısmı vergilerden muaf tutmuş ve yeni yerleşim yapacaklara çeşitli kolaylıklar sağlamıştır. Bunu izleyen yıllarda İbrahim Paşa her yönden gelişim gösteren Muşkaranın adını da değiştirmiştir.
Karaman valisine göre, Niğde Sancağı Mutasarrıfına Konya kadısına hüküm göndererek " Niğde Sancağından vaki Muklara Kasabası "şen ve abadan olduğundan adının değiştirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle bundan sonra adı geçen kasabaya, Nevşehir (yenişehir anlamında) denmesini emretmiş, Muşkara adının kullanılmasını yasaklamıştır.
Cumhuriyet e kadar Nevşehir Konya Vilayeti, Niğde Sancağına bağlıydı. Cumhuriyet döneminde Niğde'nin il olmasıyla Nevşehir Niğde'ye bağlı bir ilçe oldu. 20 Temmuz 1954'te 6429 sayılı yasayla da Nevşehir il olmuştur. |
|
|
